سازمان غیردولتی گزارشگران بدون مرز، امروز چهارشنبه ردهبندی جهانی آزادی مطبوعات در سال ۲۰۱۷ را منتشر کرد. همزمان با انتشار این ردهبندی سالانه، گزارشگران بدون مرز نسبت به «باب شدن رسانهستیزی» ابراز نگرانی کرده و در خصوص روی کار آمدن سیاستمداران اقتدارگرا در «کشورهای دموکراتیک» هشدار داد.

در این گزارش همچنین به رهبران سیاسی در کشورهای غربی اشاره شده که بیزاری خود از رسانهها را پنهان نمیکنند؛ از جمله رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ که در سخنرانیهای متعدد مطبوعات را «دشمن مردم آمریکا» لقب داده بود. ایالات متحده با دو پله نزول، امسال در جایگاه ۴۳ از این لیست ایستاده است.

سه کشور اروپایی نروژ، سوئد و فنلاند به ترتیب به عنوان آزادترین کشورها برای اصحاب رسانه شناخته شدهاند و خاورمیانه و آفریقای شمالی همانند سالهای قبل جزو خطرناکترین مناطق برای روزنامهنگاران به شمار میآیند.

گرچه شماری از ولایات افغانستان تحت کنترل طالبان به سیاهچالههای اطلاعرسانی تبدیل شدهاند و خشونتها نیز در این کشور ادامه دارد، بنا به ردهبندی امسال افغانستان همچون سال گذشته در جایگاه ۱۲۰ قرار گرفته است. سیاستهای اقتدارگرایانه حکومت تاجیکستان به بهانه مبارزه با بنیادگرایی این کشور را در جایگاه ۱۴۹ از این جدول قرار داده است. ایران نیز از میان ۱۸۰ کشور، در جایگاه ۱۶۵ ایستاده و همچنان از نظر آزادی مطبوعات یکی از بدترین وضعیتها را دارد. جمهوری ترکمنستان (۱۷۸)، اریتره (۱۷۹) و کره شمالی (۱۸۰) امسال سه جایگاه آخر این لیست را اشغال کردهاند.

سازمان گزارشگران بدون مرز از سال ۲۰٠٢ ردهبندی جهانی آزادی مطبوعات را برای عموم منتشر میکند. این ردهبندی سالانه بر مبنای معیارهایی چون کثرتگرایی، استقلال رسانهها، خودسانسوری، چارچوبهای حقوقی و قانونی، شفافیت و آزارگری و سرکوب اطلاع رسانی آزاد تنطیم میشود.

بنا به گزارش جدید این سازمان، در حدود دو سوم از ۱۸۰ کشوری که وضعیت مطبوعات در آنها بررسی شده، شرایط رسانهها نسبت به سال اخیر وخیمتر شده است. گرچه در بیانیه این سازمان تروریسم به عنوان بلایی جهانی که دامن اروپا را گرفت به رسمیت شناخته شده اما بعضی از کشورهای این قاره نیز مورد انتقاد قرار گرفتهاند. «استفاده ناروا از سرویسهای ضد جاسوسی و مبارزه با تروریسم»، «ایجاد تنگنا برای خبرنگاران»، «تدوین قانونهایی که مجوز وارسی و دیدهبانی همگانی شهروندان را میدهند» و «در دست گیری فزاینده رسانههای عمومی و گاه رسانههای خصوصی از سوی حکومتها» در قاره اروپا از جمله مسائلی هستند که در گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز به آن اشاره شده است.

آلمان نیز علیرغم اشغال جایگاه شانزدهم در این گزارش به عنوان کشوری که در آن «حمله به خبرنگاران در هنگام تظاهرات اعتراضی متدوال شده» مورد اعتراض قرار گرفته است. در سالی که گذشت سازمان گزارشگران بدون مرز آلمان از سازمان اطلاعات برونمرزی این کشور به دادگاه اداری آلمان در لایپزیک شکایت برد. به گفته این سازمان کنترل ارتباطات مربوط به این سازمان توسط سازمان اطلاعات آلمان امنیت فعالیتهای این نهاد غیر دولتی را مختل میکند. بعلاوه این سازمان از سامانه وراس نیز به شدت انتقاد کرده و بکارگیری آن را خلاف قانون خوانده بود. این سامانه کلیه ارتباطات صورت گرفته در خاک آلمان (ایمیل، تماسهای تلفنی، پیام کوتاه و …) را ذخیره میکند و کلیدواژههایی مشخص را در آنها جستجو میکند.

به دنبال کودتای سال گذشته در ترکیه، این کشور نیز به رتبه ۱۵۵ سقوط کرده است. بسیاری از رسانههای مستقل در ترکیه به دنبال کمپین رجب طیب اردوغان برای سرکوب مخالفان توقیف شدهاند و تعداد قابل توجهی از روزنامهنگاران سر از زندانها در آوردهاند از جمله دنیز یوسل، خبرنگار ترکتبار آلمانی که برای روزنامه دیوِلت (Die Welt) مینوشت. تخمین این سازمان نشان میدهد طی سال گذشته حدود ۱۵۰ روزنامهنگار زندانی شده و به همین تعداد رسانه نیز از ادامه انتشار منع شدهاند. سازمان روزنامهنگاران بدون مرز ترکیه را بزرگترین زندان روزنامهنگاران در جهان خوانده است.